بزرگترین زلزله های تاریخ/ ۱۰ رویداد ویرانگر که جهان را لرزاندند

نکته علمی:  قدرت تخریب زلزله نه تنها به بزرگی (ریشتر)، بلکه به عمق زمین‌لرزه و تراکم جمعیت در آن منطقه بستگی دارد.

۱۰. آسام – تبت، ۱۹۵۰ – بزرگی ۸.۶ ریشتر 

حداقل یک هزار و ۵۰۰ نفر به واسطه این زلزله در تبت شرقی و آسام، هند جان خود را از دست دادند. این زلزله در استان های سیچوان و یوننان چین و حتی شهر کلکته در هند نیز احساس شد. رانش زمین موجب مسدود شدن رودخانه ها شد و زمانی که آب راه خود را باز کرد امواج حاصل از آن چندین روستا را نابود کرده و موجب مرگ صدها نفر شد. اگرچه مرکز این زلزله در تبت بود اما آن را به نام زلزله آسام – تبت و یا زلزله آسام می شناسند.

۹. شمال سوماترا، اندونزی، ۲۰۰۵ – بزرگی ۸.۶ ریشتر 

۸. جزایر رت، آلاسکا، ۱۹۶۵ – بزرگی ۸.۷ ریشتر 

زمانی که این زلزله عظیم رخ داد و زمینه ساز شکل گیری یک سونامی با ارتفاع بیش از ۱۰ متر شد تنها هفت سال از مبدل شدن آلاسکا به یک ایالت می گذشت. به رغم شدت بالا، این زلزله آسیب های کمی به همراه داشت زیرا در منطقه ای دور افتاده در جزایر آلوتیان رخ داد. سونامی ناشی از این زلزله در هاوایی گزارش شد و به ژاپن نیز رسید.

۷. دور از ساحل اکوادور، ۱۹۰۶ – بزرگی ۸.۸ ریشتر 

این زلزله فاجعه بار ۸.۸ ریشتری سونامی قدرتمندی را ایجاد کرد که مرگ ۵۰۰ تا ۱,۵۰۰ نفر را به همراه داشت. سونامی در امتداد ساحل آمریکای مرکزی گسترش یافت و حتی به سان فرانسیسکو و ژاپن نیز رسید. این زلزله در امتداد مرز بین ورقه نازکا و ورقه آمریکای جنوبی رخ داد.

۶. مائوله، شیلی، ۲۰۱۰ – بزرگی ۸.۸ ریشتر

به واسطه این زلزله و  سونامی  پس از آن که مرکز شیلی را هدف قرار داد حداقل ۵۰۰ نفر جان خود را از دست داده و ۸۰۰ هزار نفر آواره شدند. بیش از ۱.۸ میلیون نفر از مردم شیلی تحت تاثیر این زلزله قرار گرفتند و مجموع ضرر اقتصادی آن برابر با ۳۰ میلیارد دلار برآورد شد. این زلزله در امتداد مرز بین ورقه های تکتونیکی نازکا و آمریکای جنوبی رخ داد.

۵. شبه جزیره کامچاتکا، روسیه، ۱۹۵۲ – بزرگی ۹ ریشتر 

نخستین  زلزله  به بزرگی ۹ ریشتر در جهان در ساحل شرقی کامچاتکا روی داد. این زلزله زمینه ساز شکل گیری یک سونامی به ارتفاع ۱۳ متر شد. شهر کرسنت، کالیفرنیا نیز تحت تاثیر سونامی قرار گرفت. این زلزله تلفات جانی به همراه نداشت اما در هاوایی موجب خسارت مالی حدود یک میلیون دلاری شد. کامچاتکا در سال ۱۹۲۳ یک زلزله ۸.۵ ریشتری را نیز تجربه کرده بود.

۴. در نزدیکی ساحل شرقی هونشو، ژاپن، ۲۰۱۱ – بزرگی ۹ ریشتر 

در یازدهم مارس ۲۰۱۱، زلزله ای به بزرگی ۹ ریشتر زمینه ساز شکل گیری یک سونامی و مرگ حدود ۲۹ هزار نفر و آسیب دیدن برخی از راکتورهای هسته ای در ژاپن شد. این بزرگترین زلزله ثبت شده در تاریخ ژاپن محسوب می شود. پس از آن پس لرزه ها نیز جزیره هونشو را لرزاندند. بیش از ۵۰ پس لرزه به بزرگی ۶ ریشتر و بیشتر و سه پس لرزه به بزرگی بیش از ۷ ریشتر روی دادند. رانش گسل در مرز بین صفحات تکتونیکی اقیانوس آرام و آمریکای شمالی موجب این زلزله شد.

۳. دور از ساحل غربی شمال سوماترا، ۲۰۰۴ – بزرگی ۹.۱ ریشتر 

به واسطه این زلزله و  سونامی  پس از آن در ۱۴ کشور در جنوب شرق آسیا و شرق آفریقا در مجموع ۲۲۷ هزار و ۸۹۸ نفر جان خود را از دست داده و یا مفقود شدند و ۱.۷ میلیون نفر آواره شدند. تلفات این سونامی بیش از هر نمونه ثبت شده دیگر در تاریخ بوده اگرچه برخی برآوردها می گویند که تلفات ناشی از زلزله هائیتی در سال ۲۰۱۰ بیشتر بوده است. برخورد صفحات تکتونیکی هند و برمه موجب شکل گیری این زلزله شده بود.

۲. پرنس ویلیام ساوند، آلاسکا، ۱۹۶۴ ح بزرگی ۹.۲ ریشتر 

این زلزله عظیم و البته سونامی پس از آن مرگ ۱۲۸ نفر و خسارت مالی ۳۱۱ میلیون دلاری را موجب شد. آسیب زلزله در بسیاری از شهرها از جمله انکوریج که در ۱۲۰ کیلومتری شمال غرب مرکز زلزله قرار داشت، سنگین بود. این زلزله در امتداد یک گسل فعال بین ورقه های آمریکای شمالی و اقیانوس آرام رخ داد. لرزش این زلزله سه دقیقه ادامه داشت.

۱. شیلی، ۱۹۶۰ – بزرگی ۹.۵ ریشتر 

حدود یک هزار و ۶۵۵ نفر جان خود را طی این  زلزله مهیب  از دست داده، هزاران نفر مجروح و میلیون ها نفر نیز آواره شدند. جنوب شیلی با آسیب ۵۵۰ میلیون دلاری مواجه شد. این زلزله زمینه ساز شکل گیری یک سونامی شد که مرگ ۶۱ نفر در هاوایی، ۱۳۸ نفر در ژاپن و ۳۲ نفر در فیلیپین را به همراه داشت. این زلزله به واسطه رانش گسل بین ورقه نازکا و ورقه آمریکای جنوبی رخ داد.

جدول مقایسه‌ای ۱۰ زلزله قدرتمند ثبت شده در تاریخ جهان

پرسش‌های متداول

بزرگترین زلزله ثبت شده در تاریخ چند ریشتر بوده است؟  زلزله ۹.۵ ریشتری شیلی در سال ۱۹۶۰.

آیا زلزله‌های بزرگ همیشه بیشترین تلفات را دارند؟  خیر؛ تلفات به زیرساخت‌ها و نزدیکی به مراکز جمعیتی بستگی دارد (مثلاً زلزله هائیتی با ریشتر کمتر، تلفات بسیار سنگینی داشت).